Extreme hausse in truck- en trailermarkt: "Je krijgt een bonus als je je bestelling annuleert."
Tweehonderdvierenvijftig opleggerassen produceerde SAF Holland GmbH afgelopen maandag in Werk 1, Bessenbach, Duitsland. Normaal gesproken ligt dat aantal op 440. De oorzaak is niet de afgenomen vraag, maar haperingen bij de toelevering van onderdelen. "Tot nu toe is het meegevallen", zegt de bedrijfsleider van de fabriek desgevraagd. "Maar volgend jaar verwacht ik meer problemen. De productie komt dan waarschijnlijk vaker stil te liggen omdat we gewoon geen componenten hebben."
Jan Boer, directeur van SAF Benelux, dinsdag bij een bezoek aan de fabriek: "Ik zou mijn omzet met 100% kunnen verhogen als ik dat zou willen. Maar ik kan het niet. Ik krijg niet meer assen. We zijn voor 2008 volledig uitverkocht en plannen nu al orders voor mei 2009." Het probleem van dit moment in de truck- en trailerbouw is de enorme vraag naar materieel die de industrie het afgelopen jaar volledig heeft overdonderd en waardoor in de hele keten grote leveringsproblemen zijn ontstaan.
SAF is slechts één voorbeeld van een bedrijf dat te maken heeft met de sterk gegroeide vraag en de daarmee samenhangende problemen. Het speelt in de hele branche. De trucks en opleggers zijn niet aan te slepen. "Alles kunnen we momenteel verkopen", zegt Fred Schouten, Iveco-dealer. "Het probleem is: hoe kom ik eraan?"
Wachttijden van driekwart jaar voor een trekker of een bakwagenchassis zijn inmiddels normaal geworden. Populaire modellen hebben nog langere wachttijden. De MAN TGX is voor 2008 uitverkocht. De Volvo FH wordt eind 2008 vervangen door een nieuw model. Alle "oude" modellen zijn al verkocht voordat ze geproduceerd worden. Sommige dealers geven hun klanten een bonus als ze hun truckbestelling annuleren. John Casteleijn van Nooteboom Trailers, dat bij de RAI een nieuwe TGX op de stand had staan: "Wij hebben nog een voordeel omdat we heel internationaal werken. Dan heb je wat meer kanalen om in te kopen." Maar wie een nieuwe Nooteboom trailer wil kopen, komt ook op de wachtlijst: de productie voor 2008 is volledig volgeboekt.
"Een krankzinnige situatie. In de veertig jaar dat ik vervoerder ben, heb ik nog nooit zoiets meegemaakt", zegt Wim Boterbloem, transportondernemer in Hillegom. Ook hij zit te wachten op nieuw materieel en vindt het onbegrijpelijk dat het bijna een gunst is om een bestelling te mogen plaatsen. Branchekenners staan voor een raadsel: een opleving van de vraag naar materieel was wel verwacht, de ongekende hausse was totaal niet voorzien.
Een echte oorzaak is moeilijk aan te wijzen. Veel leveranciers houden het op een aanhoudende vraag uit Midden- en Oost-Europa en een opleving in de vraag in West-Europa. Jan Boer van SAF: "Er zit ook een zekere luchtbel in. Ik kan me niet voorstellen dat trailerverkopen daadwerkelijk met 100% stijgen in een jaar tijd. Er moet een zekere overdrijving in zitten die er weer uitgaat op het moment dat de vraag weer wat minder wordt." Hij denkt dat een deel van de bestellingen "lucht" is: geplaatst door eindgebruikers en dealers die bang zijn om niet te kunnen vervoeren of om niet te kunnen leveren. Zodra de eerste annuleringen binnenkomen, zou dan de zeepbel uit elkaar spatten en een kettingreactie aan annuleringen ontstaan. "Daarna zou de markt weer in een normale situatie terecht kunnen komen."
Mean
De productie van trucks en trailers heeft de afgelopen twintig jaar een stille revolutie doorgemaakt. "Lean en mean", "just in time" zijn enkele van de veelgehoorde kreten die in feite betekenen dat de componenten zoveel mogelijk bij specialisten worden ingekocht en op het laatste moment bij de assemblageband worden aangeleverd. De fabrikant houdt nog slechts een kleine voorraad aan om schommelingen in de vraag op te vangen en kleine onregelmatigheden - een verkeerd uitgevoerde bestelling, een dag met extreme files - te kunnen opvangen. De wat grotere verstoringen - extreem winterweer of een chauffeursstaking - leiden incidenteel tot verstoring van de productie.
De onverwachte hausse in de truck- en trailerbranche raakt op dit moment de logistiek tot in de kleinste bloedvaten. Omdat zelfs de producenten van de meest basale onderdelen - nippels, boutjes, ventielen - in het just-in-time proces zijn opgenomen, kunnen de opslingereffecten van de vraagverstoring enorm zijn. De ventielenfabrikant raakt overvraagd, kan niet leveren aan de remklauwenfabrikant, die te laat levert aan de assenfabrikant, die op zijn beurt de as niet tijdig bij de trailerbouwer krijgt. De trailerbouwer reageert daarop door extra componenten te bestellen, want je weet maar nooit. Zijn klant, de vervoerder, bestelt voor alle zekerheid maar een extra oplegger.
Boer: "Mensen zeggen weleens, jullie verkeren in een luxe positie, klanten genoeg, je hoeft geen enkele inspanning meer te verrichten. Maar dat is het niet. Momenteel verdelen we de beschikbare assen over onze klanten. Deze manier van werken zijn we niet gewend. Volgend jaar moeten we misschien klanten teleurstellen. Dat doe ik liever niet, maar je hebt geen keus. Ondertussen betreden nieuwe partijen de markt, die nu extreem makkelijk nieuw marktaandeel kunnen krijgen. Maar ook zij hebben te maken met toeleveranciers die niet kunnen leveren."
"Bovendien maken wij enorme kosten door deze situatie. Een as niet kunnen monteren omdat er één boutje ontbreekt. Een oplegger moeten opbokken omdat de laatste as er niet onder kan. Een extra auto laten rijden om onderdelen op te halen. Ik zal blij zijn als alles weer normaal is."
(12 december 2007)
